Bilindiği üzere Çerkes tarihi işgallerle doludur ama 1814 yılında yaşanan bu kıyım dünya tarihinin en büyük soykırımlarından biri olarak bilinir. Çerkesler, zorla Osmanlı topraklarına gönderilmiş ama kültürel zenginlikleri sayesinde tüm işgallere rağmen varlıklarını sürdürmeyi başarmışlardır.
Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti 1918 yılında, Hayriye Melek Hunç başkanlığında, dönemin önde gelen kültürünü özümsemiş beş Çerkes kadını tarafından İstanbul’da kurulmuştur. Hayriye Melek Hanım, eğitimsiz bir milletin yok olmasının kaçınılmaz olduğunun altını çizerek özellikle kadınların okutulması gerektiğini vurgulamıştır.
ÇERKES KÜLTÜRÜ
Bilindiği üzere Çerkes tarihi işgallerle doludur ama 1814 yılında yaşanan bu kıyım dünya tarihinin en büyük soykırımlarından biri olarak bilinir. Rusya tarafından ele geçirilen Çerkesya, bölgede yaşayan halklar için bir sürgün hikayesinin başlangıcı oldu. Savaşın bitmesinin ardından anavatanlarından sürgün edilen Çerkesler, zorla Osmanlı topraklarına gönderildi ve toplumun bir parçası haline geldiler.
Günümüzde Türkiye’de yaşayan Çerkes sayısı, Kafkasya topraklarında yaşayan Çerkes sayısından fazladır. Oldukça zengin bir kültüre sahip olan Çerkesler, kültürel zenginlikleri sayesinde tüm işgallere rağmen varlıklarını sürdürmeyi başarmışlardır. Kültürlerinde katı bir ataerkil yapısından bahsetmek mümkün değildir. Çerkes kadınları diğer topluluklarla kıyaslandığında çok daha fazla değer görmektedir. Hem aile yaşamında, hem de sosyal hayatta söz sahibi olan kadınlar, erkeklerle eşit haklara sahiptirler.
YILLARDIR GİZLENEN ULUSAL DİL, KÜLTÜR VE BENLİKLERİN ORTAYA ÇIKIŞ ZAMANI!..
Osmanlı zamanında Özgürlüklerin genişlediği alanda diğer uluslar gibi Çerkesler de örgütlenmek için hemen çalışmalara başladılar. Çerkes İttihat ve Teavün Cemiyeti kuruldu. Cemiyetin kuruluş amacı, Çerkesler arasında dini, ahlaki ve medeni ilişkilerin temini sağlamak, Çerkeslerin geçmişini ve bugününü tarih, dil ve gelenekler açısından araştırmak, her köyde Çerkes çocuklarının eğitim alması için rüşdiye mekteplerinin açılması için adımlar atmaktır.
EGİTİMSİZ BİR MİLLETİN YOK OLMASI KAÇINILMAZDIR
Çerkes İttihat ve Teavün Cemiyeti’nin kurulmasından (1908) Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti’nin(1923) kapanmasına kadar geçen 15 yıllık Çerkes Cemiyetleri dönemine damgasını vuran birkaç öncüden biridir Hayriye Melek Hunç. Hunç’un üzerinde en çok durduğu konulardan başında eğitim geliyordu. Çerkeslerin eğitimde geride kaldıklarından şikayet eden Hayriye Melek Hanım, eğitimsiz bir milletin yok olmasının kaçınılmaz olduğunun altını çizerek özellikle kadınların okutulması gerektiğini vurgulamıştır. Hayriye Melek makaleleri ve hikayelerinde yer verdiği konular kadınların toplumsal hayattaki yeri ve Osmanlı Kadın Hareketi ile ilgiliydi.Hayriye Melek Hanım için aile, kültür, yerel değerler çok önemliydi ve bunlara dayanmayan bir feminizm kabul edilemezdi.
ÇERKES NUMUNE OKULU’NUN İLKLERİ
İlk ve ortaokul dengi olan bu okulun en önemli özelliklerinden biri, Osmanlı İmparatorluğu’nda “ilk” defa Müslüman bir tebaya ait bir okulda kız ve erkek öğrencilerin bir çatı altında birlikte ders görmesidir. Karma eğitim verilen bu okulda ayrıca 4-6 yaş öğrencileri için bir ana sınıfı da bulunmaktaydı. 20. yüzyılın ilk çeyreği göz önüne alındığında Çerkes eğitim veren batı tipi bir anaokulunun olması ne denli önemli ve ilerici bir bakış açısı olduğu aşikardır. Çerkes Numune Okulu’nun ilkleri sadece bunlarla sınırlı değildi. İlk defa Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan bir Müslüman tebaanın okulunda Latin harfleri ile eğitime geçilmiştir. Ne yazık ki bu okul ve dernek 1923 yılında kapatılmıştı. 2 ocak 2021 yılında aynı isimle, yeniden kurulan dernek, Çerkes dili ve kültürü eğitimlerine ağırlık vererek, Türkiye’nin kültür zenginliğinde önemli bir yeri olan Çerkes Kültürü’nün yaşatılması ve geleceğe aktarılması çalışmalarına devam etmektedir. Çerkes tarihinde değil, Osmanlı ve Türkiye tarihinde de özel bir sayfaya sahiptir.
GÜNÜMÜZDE ÇERKES KADINLARI TEAVÜN DERNEĞİ YILIN ANNELERİNİ ÖDÜLLENDİRDİ
Dernek kuruluşunun 100. yılından başlayarak, her yıl, “Kimlik bilinci yüksek ve topluma yararlı evlatlar yetiştirmiş” 3 anneyi “yılın anneleri” seçerek, Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti’nin Kurucusu “HAYRİYE MELEK HUNC” adı ile ödüllendirmektedir. Ülke genelinde duyurusu yapılan bu ödüllendirme için başvurular 5 kişilik bağımsız bir jüri tarafından değerlendirilmektedir. 2021 Yılı anneleri seçilen Sn. Hediye Kutlu, Sn. Emine h. Daşdemir ve Sn. Bilge Eken için, ödül töreni, 9 Mayıs 2021 Pazar günü saat 14:00 da ZOOM üzerinden yapılmış ve canlı olarak yayınlanmış olup, kayıtlar Çerkes kadınları Teavün Cemiyeti FaceBook sayfasından izlenebilir.
